على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1038
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
ثل ( SALL ) م . ع . ثل البئر ( از باب نصر ) : گل برآورد از چاه . و ثل ثلا و ثللا : هلاك گردانيد و هلاك شد ( لازم و متعدى است ) . و ثلت الدابة : سرگين انداخت ستور . و ثل التراب المجتمع : جنبانيد خاك توده را و يا طرفى از اطراف آن را شكست و منهدم ساخت . و ثل الكثيب و ثل الدار : ويران كرد خانه را . و هو ان تحفر اصل الحائط ثم تدفع فينهدم . و ثل التراب فى البئر : در انباشت خاك را در چاه . و ثل الدراهم : فرو ريخت درمها را . و ثل الله عرش فلان : به برد خداى ملك او را و يا عزت او را و ميرانيد او را . و چون از قومى عزت برود مىگويند قد ثل عرشهم ( مجهولا ) . ثلاب ( sel b ) ع . ج . ثلب ( salb ) . ثلاث ( sal s ) ا . ع . سه زن . و ا خ . نام موضعى . ثلاث ( sel s ) ا . ع . سيوم . ثلاث ( sol s ) ا . ع . سه سه و غير مصروف است و ذو ثلاث : نوار هودج شتر . ثلاثاء ( sal s ' ) و ( sol s ' ) ا . ع . روز سه شنبه . ج : ثلاثاوات . ثلاثان ( sol s n ) ا خ . ع . موضعى . ثلاثاوات ( sal s v t ) و ( sol s v t ) ع . ج . ثلاثاء و ثلاثاء . ثلاثة ( sal sat ) ا . ع . سه مرد . و ذو ثلاثة اركان : استوار و محكم . ثلاث مأة ( sal so - meaten ) ا . ع . سيصد . ثلاثون ( sal sun ) ا . ع . سى - گويند ملحق به جمع است نه جمع . ثلاثه ( sal se ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سه . و ثلاثهء غساله : سه جام شراب كه در صبح نوشند وستا . مر . ستا . ثلاثى ( sol siy ) ص . ع . منسوب به ثلاث يعنى سه تائى . ثلاثين ( sal sina ) ا . ع . ثلاثون . ثلاج ( sall j ) ا . ع . برف فروش . و ا خ . نام مردى . ثلاجى ( sol jiy ) ص . ع . نصل ثلاجى : پيكان بسيار سپيد . ثلال ( sal l ) ا . ع . هلاكى . ثلال ( sel l ) ع . ج . ثلة ( sallat ) . ثلب ( salb ) م . ع . ثلبه ثلبا ( از باب ضرب ) : سرزنش كرد او را و عيب نمود . و راند آن را و برگردانيد و رخنه كرد در آن . ثلب ( salb ) ا . ع . عيب . ج : ثلاب . ثلب ( selb ) ا . و ص . ع . شير پير دندان و موى دم ريخته . ج : اثلاب و ثلبة ( selabat ) . و مرد پير . و شتر پير كه باردار نگرداند . و گرگ كهن سال . و ا خ . نام مردى صحابى . و رجل ثلب : مرد عيبناك . ثلب ( salab ) ا . ع . ترنجيدگى و ريم و ريمناكى . ثلب ( salab ) م . ع . ثلب الشيئ ( از باب سمع ) : ترنجيد آن چيز . و ثلب الثوب : ريمناك گرديد جامه . ثلب ( saleb ) ص . ع . رمح ثلب : نيزهء رخنهدار . و رجل ثلب مرد عيبناك . ثلب ( solob ) ع . ج . ثلوب . ثلبة ( selbat ) ا . ع . مؤنث ثلب يعنى ناقهء پيردندان و موى دم ريخته . ثلبة ( selabat ) ع . ج . ثلب . ثلبوت ( salabut ) ا خ . ع . وادى و يا زمينى ميان طى و ذبيان . ثلة ( sallat ) ا . ع . رمهء بزرگ از گوسپند و بز در آميخته و يا خاص است برمهء ميش . ج : ثلل ( selal ) و ثلال . و رخنه . و پشم گوسپند يق كساء جيد الثلة . و پشم گوسپند آميختهء به موى و پشم شتر يق عند فلان ثلة كثيرة . و مناره مانندى در صحرا كه زير سايهء آن آرام گيرند . و نوبت آب شتران بعد دو روز . و درم . و بسيار گل بر آورده شدهء از چاه . ج . ثلل ( solal ) . ثلة ( sellat ) ا . ع . نيستى و هلاكى . ج : ثلل ( selal ) . ثلة ( sollat ) ا . ع . گروه مردم و درم بسيار . ثلث ( sals ) م . ع . ثلث القوم ثلثا ( از باب نصر ) : گرفت ثلث مال آن قوم را . و ثلثهم ثلثا ( از باب ضرب ) : سيوم ايشان شد يا سه گردانيد ايشان را به اين كه خود سيوم آنها گرديد او كملهم ثلاثين بنفسه . و ثلث الرجل بناقته : بست سه پستان ناقه را . و ثلث الحبل : سه تاه تافت رسن را . و ثلث الارض : سه بار شيار كرد زمين را . ثلث ( sels ) ا . ع . بهر سه روز يك بار نوبت آب مرد درخت را . و بچهء سيوم ناقه . ثلث ( sols ) و ( solos ) ا . ع . سه يك . ثلث ( sols ) و ( solos ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قسمى از خطوط هفتگانه . ثلثال ( sals l ) ا . ع . نوعى از شورهء گياه . ثلثان ( sales n ) و ( salas n ) ا . ع . تا جريزى و سگ انگور . ثلثان ( solos ne ) ا . ع . ( به صيغهء تثنيه ) دو ثلث و دو سه يك . ثلثل ( solsol ) ا . ع . هدم و انهدام و و خرابى و ويرانى . ثلثلان ( solsol n ) و ( selsel n ) ا . ع . سگ انگور و گياه خشك . ثلثة ( salsalat ) م . ع . منهدم ساختن و ويران كردن . ثلثوث ( salsus ) ا . ع . ناقهاى كه سه خنور شير دهد . و ناقهء سه پستان خشك شده و